Thủ đô Cairo của Ai Cập đang triển khai xây dựng một dự án đường sắt một ray (monorail) đầy tham vọng, với tổng vốn đầu tư lên tới 5,5 tỷ đô la Mỹ. Đây là một công trình quy mô lớn với gần 100 km kết cấu trên cao, hứa hẹn thay đổi diện mạo giao thông đô thị.

Tuy nhiên, quá trình thi công thực tế đang tạo ra những thách thức kỹ thuật và xã hội chưa từng có.Theo thông tin từ ấn phẩm chuyên ngành Construction Briefing, việc nâng hạ những khối dầm bê tông khổng lồ nặng từ 80 đến 100 tấn qua những con phố đông đúc không chỉ là bài toán về kỹ thuật xây dựng, mà còn là phép thử đối với khả năng vận hành giao thông của một trong những thành phố nhộn nhịp nhất thế giới.

Khác với các hệ thống đường sắt đô thị truyền thống sử dụng hai đường ray thép song song, công nghệ đường sắt một ray dựa vào một dầm dẫn hướng được nâng cao.

Dầm này đóng vai trò kép, vừa là đường đi vừa là giá đỡ vững chắc cho các phương tiện di chuyển trên cao. Chính cấu tạo đặc thù này đòi hỏi các dầm bê tông phải đạt tiêu chuẩn kỹ thuật cực kỳ khắt khe.

Mỗi dầm được đúc sẵn có trọng lượng dao động từ 80 đến 100 tấn để đảm bảo khả năng chịu lực và sự ổn định cho đoàn tàu treo trong tương lai.

Đối với các kỹ sư, việc đảm bảo tính nguyên vẹn của cấu trúc là ưu tiên hàng đầu, bởi bất kỳ sự biến dạng nào dù là nhỏ nhất trong quá trình nâng hạ cũng có thể làm ảnh hưởng đến độ chính xác của các khớp nối, từ đó tác động đến sự an toàn của toàn bộ tuyến đường.

Việc vận chuyển và lắp đặt các dầm khổng lồ này giữa một đô thị có tới 10 triệu dân và 3,3 triệu phương tiện giao thông các loại là một nhiệm vụ hết sức phức tạp. Để hạn chế tối đa xung đột với các hoạt động thường nhật của thành phố, đơn vị thi công đã lên kế hoạch vận chuyển các dầm đúc sẵn vào khung giờ đêm, cụ thể từ nửa đêm đến 3 giờ sáng.

Mỗi đợt lắp đặt dầm đều đòi hỏi quy trình kiểm soát nghiêm ngặt. Khi cần cẩu di động thực hiện nâng các cấu kiện nặng tới 100 tấn, khu vực thi công phải được phong tỏa tạm thời để đảm bảo an toàn cho công nhân, thiết bị và người tham gia giao thông. Từ vị trí đặt cần cẩu đến điều kiện nền móng đều được các kỹ sư tính toán kỹ lưỡng trước khi triển khai.

Tuy nhiên, quá trình thi công cũng tạo ra không ít áp lực lên đời sống đô thị. Việc huy động các thiết bị hạng nặng cùng hoạt động phân luồng giao thông thường xuyên khiến tình trạng ùn tắc, tiếng ồn và bụi phát sinh tại nhiều khu vực.

Điều này khiến dự án nhận được những phản ứng trái chiều từ người dân. Trong khi nhiều cư dân ủng hộ vì kỳ vọng hệ thống monorail sẽ góp phần giảm áp lực giao thông trong tương lai, không ít người vẫn tỏ ra lo ngại trước những ảnh hưởng trực tiếp đến sinh hoạt và việc đi lại hằng ngày trong giai đoạn thi công.

Theo giới chuyên môn, dự án đường sắt một ray này còn cho thấy những thách thức đối với quy hoạch đô thị hiện đại. Việc xây dựng các hệ thống đường ray trên cao thường được chọn vì ưu điểm chiếm ít diện tích mặt đất hơn so với các phương tiện giao thông truyền thống.

Quá trình xây dựng thực tế cũng đòi hỏi sự huy động khổng lồ về nhân lực và vật lực, bao gồm việc đào móng, lắp đặt cột trụ và đặt các dầm chịu lực.

Khi nhìn lại toàn bộ quá trình, có thể thấy dự án không chỉ là tập hợp của thép, bê tông hay máy móc. Đó còn là câu chuyện về việc hiện thực hóa tầm nhìn giao thông cho tương lai trong một bối cảnh đô thị đã phát triển hoàn chỉnh từ lâu.

Mỗi đoạn đường trên cao hình thành là kết quả của một trình tự được kiểm soát nghiêm ngặt, lặp đi lặp lại trên toàn bộ tuyến đường dài gần 100 km. Đến khi hệ thống hoàn thiện, tàu điện treo mới có thể bắt đầu vận hành.

Tuy nhiên, trước khi hành khách có thể trải nghiệm sự thuận tiện của loại hình vận tải mới này, cả Cairo phải trải qua một giai đoạn chuyển mình đầy thách thức, nơi các con phố nhộn nhịp tạm thời lùi bước để nhường không gian cho sự phát triển của hạ tầng kỹ thuật.

Dự án đường sắt một ray Cairo là ví dụ điển hình cho thấy sự đánh đổi cần thiết và những nỗ lực to lớn để nâng cấp cơ sở hạ tầng tại các đô thị lớn trên thế giới.

Theo ĐỨC MINH